Ca trù là gì? Hát ả đào là gì?

 Li Nguyen  15/12/2019 5:51:52 CH  678 lượt xem

(cailuongmp3.com) - Ca trù là gì? Hát ả đào là gì? Câu hỏi được nhiều thính giả nghe nhạc đặt ra, vậy hát ả đào hay còn được gọi là hát cô đầu, hát nhả tơ hoặc hát nhà trò.

Ả đào khi hát sẽ gõ nhịp phách để giữ nhịp câu hát. Khi hát có kép dùng đàn để đệm cho câu hát và có quan viên đánh trống cầm đầu. Vậy ca trù là gì? Nguồn gốc của hát ả đào? Cùng tìm hiểu nhé!

Ca trù là gì?

Ca trù là gì

Câu trả lời: “Ca trù chính là hát ả đào, nghĩa là lối hát của cô đầu khi tiếp đãi quan viên. Sở dĩ gọi là ca trù vì ngày xưa khi có tế lễ thường mời ca nhi tới hát và khi hát có lệ hát thẻ. Thẻ gọi là trù làm bằng mảnh tre ghi chữ đánh dấu, dùng để thưởng cho ả đào thay cho tiền mặt. Trong buổi hát thờ, mỗi khi ca nhi hát hay, lại được thưởng một chiếc thẻ, khi buổi hát tan, đoàn ca hát cứ theo số thẻ lĩnh tiền thưởng. Do đó hát ả đào gọi là ca trù, nghĩa là hát thẻ". (trong cuốn “Cầm ca Việt Nam”).

Hát ả đào là gì, nguồn gốc?

Hát ả đào là gì?

Có nhiều ý kiến khác nhau khi nghiên cứu về nguồn gốc của hát ả đào.

- Theo học giả Lê Văn Hòe trong cuốn “Tầm Nguyên từ điển” khẳng định tên gọi “ả đào” có từ thế kỉ 13, cụ thể là từ đời vua Trần Nhân Tông. Ông đã viết: “Con gái ra đóng trò Bàn Đào, người ta gọi là “nhà trò” nghĩa là con hát làm trò hoặc “Ả Đào” nghĩa là cô ả dâng đào. Vậy ả đào nguyên nghĩa là con gái hát tuồng Bàn Đào, sau biến nghĩa thành tiếng chỉ con hát, và lâu dần biến thành tiếng chỉ riêng bọn con gái gõ nhịp phách hát các bài ca trù, như ngày nay”. -Theo Vũ Phương Đề trong cuốn “Công dư tiệp ký” lại cho rằng “ả đào” có từ đầu thế kỷ 15. Ông viết: "Cuối đời nhà Hồ (1400 – 1407), có người con hát họ Đào quê ở làng Đào Xá, tỉnh Hưng Yên, lập mưu giết được giặc Minh. Khi nàng chết, dân nhớ ơn lập đền thờ, gọi thôn nàng ở là thôn Ả Đào. Từ đấy những người đi hát được gọi là ả đào".

- Nhạc sĩ Phạm Duy trong quyển “Đặc khảo dân nhạc ở Việt Nam” cho rằng “ả đào” hình thành vào khoảng thế kỷ 14. Theo ông: “hát ả đào là hậu thân của những tổ chức phường chèo bội: đào nương dưới quyền của người quản giáp (gọi nôm na là ông chùm), đi múa hát trong những cuộc lễ Thần quyền”.

- Theo Bách khoa toàn thư Wikipedia lại khẳng định và đa số các chuyên gia đồng ý cho rằng hát ả đào đã bắt đầu có từ thời Lê sau khi cây đàn đáy do Đinh Lễ sáng chế ra. Tuy nhiên, nguồn gốc của hát ả đào có thể ra đời sớm hơn, ít nhất là từ thế kỷ 11 (đời nhà Lý).

Bài viết trên đã trả lời cho hai câu hỏi đặt ra là “Ca trù là gì?” và “Nguồn gốc của hát ả đào?” Hy vọng đây sẽ là những kiến thức bổ ích cho quý độc giả.

Ca trù nghĩa là gì?

Theo Cầm Ca Việt Nam cũng như nghiên cứu của Toan Ánh dẫn theo Việt Nam ca trù biên khảo (Sách đã dẫn - ATABOOK) khẳng định rằng:

"Ca trù chính là hát ả đào, nghĩa là lối hát của cô đầu khi tiếp đãi quan viên. Sở dĩ gọi là ca trù vì ngày xưa khi có tế lễ thường mời ca nhi tới hát và khi hát có lệ hát thẻ. Thẻ gọi là trù làm bằng mảnh tre ghi chữ đánh dấu, dùng để thưởng cho ả đào thay cho tiền mặt. Trong buổi hát thờ, mỗi khi ca nhi hát hay, lại được thưởng một chiếc thẻ, khi buổi hát tan, đoàn ca hát cứ theo số thẻ lĩnh tiền thưởng. Do đó hát ả đào gọi là ca trù, nghĩa là hát thẻ".

Tài liệu tham khảo và trích dẫn hoặc nghe ca trù mp3 tại đây.

(1) Viện ngôn ngữ học – Hoàng Phê chủ biên, Từ điển tiếng Việt – NXB Đà Nẵng tái bản, 2003)

(2) Lê Văn Hòe, Tầm nguyên từ điển, Quốc Học thư xã 1941, trang 9-10

(3) Vũ Phương Đề, Công dư tiệp ký, tập truyện ký chữ Hán của đốc đồng Vũ Phương Đề (1697-?), chưa in mà chỉ lưu hành dưới dạng chép tay

(4) Phạm Duy, Đặc khảo về dân nhạc ở Việt Nam, NXB Hiện đại, Saigon 1970, trang 129-136

(5) Tức ông trùm. Ở đây đội ngũ ATABOOK giữ nguyên văn theo sách đã dẫn

(6) Về việc sáng chế cây đàn đáy của Đinh Lễ có lưu truyền câu chuyện như sau: Vào đời Lê, Đinh Lễ, tự Nguyên Sinh, người làng Cổ Đạm, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, con nhà gia thế, tính tình phóng khoáng. Một hôm, Nguyên Sinh đem đàn nguyệt và rượu vào rừng thông để tiêu khiển, gặp được hai ông cụ già. Đó chính là hai tiên ông Lý Thiết Quài và Lã Động Tân. Hai tiên ông đưa cho chàng khúc gỗ ngô đồng và tờ giấy vẽ kiểu mẫu đàn và dặn đóng đàn theo kiểu mẫu như trong giấy. Tiếng đàn ấy sẽ trừ được ma quỷ, giải được phiền muộn. Nguyên Sinh y theo lời. Nhờ tiếng đàn kỳ diệu, chàng chữa được bệnh cho rất nhiều người. Một lần, Nguyên Sinh đến châu Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, chàng đã chữa bệnh cho người con gái tên Hoa, con của vị Quan châu Bạch Đình Sa khỏi bệnh câm. Sau Nguyên Sinh và Bạch Hoa nên vợ nên chồng, sống cùng nhau rất hòa hợp tương đắc ở bên nhà Bạch công. Nguyên Sinh đã đặt ra lối múa hát mới, rồi lấy hai thanh tre vót thực đẹp để cho nàng gõ lên trên mảnh gỗ theo với nhịp đàn mà hát. Sau hai vợ chồng từ biệt ông bà nhạc dẫn nhau về quê Nguyên Sinh ở Cổ Đạm để lập nghiệp. Ít lâu sau, chàng gặp lại các vị tiên ông và được ghi tên tuổi vào tiên phả rồi cùng nhau hóa. Vợ Nguyên Sinh biết chuyện, bèn phát tán hết gia tài rồi đóng cửa dạy cho đám con em trong làng hát múa. Sau nàng bệnh mà chết. Dân làng Cổ Đạm và đệ tử nhớ ơn lập đền thờ, gọi là đền Tổ Cô đầu, hay là đền bà Bạch Hoa Công chúa. Trải các triều đều phong tặng Đinh Lễ là Thanh Xà Đại vương, Bạch Hoa là Mãn Đào Hoa Công chúa. Đọc thêm chi tiết hơn tại Việt Nam ca trù biên khảotrang 38-44.

(7) Dịch giả Cao Huy Giu, hiệu đính Đào Duy Anh - Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, NXB Văn Học, 2009, trang 167

(8) Đỗ Bằng Đoàn, Đỗ Trọng Huề - Việt Nam ca trù biên khảo, Saigon 1962

(9) Toan Ánh, Cầm ca Việt Nam, NXB Lá Bối, Saigon 1970

 

Tags: nhạc quê hương mp3, nhạc dance mp3, Hát Chầu Văn MP3, máy phát điện 3 pha, sach toi pham hoc, trich doan cai luong mp3, thu mua may lanh cu, kem flan,the hinh,nhac que huong mp3,nhac han mp3,nhac dance mp3,nhac dance remix,nhac cho ba bau,nhac dong que mp3,nhac xua pham hong que,thu mua may phat dien,thu mua laptop cu,sua nap bon cau thong minh,sua bon cau thong minh,may lanh cu,thu mua do cu tan binh,laptop cu

Nghệ Thuật liên quan

Hát chèo là gì? Chèo có nguồn gốc từ đâu?

Hát chèo là gì? Chèo có nguồn gốc từ đâu?  1053

 15/12/2019 5:52:12 CH

Hát chèo là gì? Vào cuối thế kỉ 10, hát chèo chỉ là một hình thức ca kịch của người Việt ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Xem chi tiết 
Dân ca quan họ là gì? Những tác phẩm nổi bật trong dân ca quan họ

Dân ca quan họ là gì? Những tác phẩm nổi bật trong dân ca quan họ  824

 15/12/2019 5:52:07 CH

Dân ca quan họ là gì? Những tác phẩm nổi bật trong dân ca quan họ được nhiều thính giả nghe tại Việt Nam trong năm nay.

Xem chi tiết 
Nhạc cụ trong ca trù

Nhạc cụ trong ca trù  781

 15/12/2019 5:51:59 CH

Ca trù vốn được coi là hình thức ca - múa - nhạc chuyên nghiệp cổ truyền. Vậy có những loại nhạc cụ nào trong hát ca trù?

Xem chi tiết 
Dân Ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh là gì?

Dân Ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh là gì?  769

 15/12/2019 5:51:48 CH

Dân Ca Ví Dặm Nghệ Tĩnh là gì? Ví giặm khởi phát từ hai hình thức dân ca Nghệ Tĩnh: hát ví và hát giặm. Hát ví có nhiều thể loại khác nhau nhưng ví phường vải vẫn là đặc sắc nhất.

Xem chi tiết 
Khái niệm về hát Xẩm?

Khái niệm về hát Xẩm?  2341

 15/12/2019 5:51:43 CH

Hát Xâm được nhiều người biết đền nhờ các show truyền hình âm nhạc thực tế hiện này. Để khái niệm rõ hơn cũng như hiểu biết về nguồn gốc của Xẩm, các bạn có thể đọc thêm bên dưới.

Xem chi tiết 
Hát Xoan là gì?

Hát Xoan là gì?  2683

 15/12/2019 5:51:35 CH

Sau khi UNESCO công nhận Hát Xoan Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam và được báo chí trong và ngoài nước viết tới. Có nhiều bạn tìm hiểu Hát Xoan là gì. Bài viết này mình xin chia sẻ chi tiết về loại hình nghệ thuật này. Đặc biệt các bạn ở Miền Nam như mình không rành lắm về nghệ thuật ở Miền Bắc.

Xem chi tiết 

Quảng cáo

thu mua đồ cũ
the hinh
may lanh cu
xuong may dong phuc
kem flan
xe oto
truyện tội phạm học

Nhạc Nghe Nhiều Nhất 2020

Like Fanpage Để Ủng Hộ Chúng Tôi Duy Trì Website
Bạn vui lòng chờ trong giây lát...